X
تبلیغات
همکار

همکار
مدیر مجتمع حضرت آیت الله خامنه ای 
قالب وبلاگ
[ سه شنبه دوم خرداد 1391 ] [ 13:33 ] [ حمید فتخی زاده ]
احمد شهرانی - کارشناسی ارشد علوم تربیتی - آموزش ابتدایی
ادامه مطلب
[ دوشنبه یکم خرداد 1391 ] [ 23:13 ] [ حمید فتخی زاده ]
[ دوشنبه یکم خرداد 1391 ] [ 23:7 ] [ حمید فتخی زاده ]
[ دوشنبه یکم خرداد 1391 ] [ 19:17 ] [ حمید فتخی زاده ]
[ دوشنبه یکم خرداد 1391 ] [ 19:9 ] [ حمید فتخی زاده ]
[ دوشنبه یکم خرداد 1391 ] [ 19:0 ] [ حمید فتخی زاده ]
[ یکشنبه سی و یکم اردیبهشت 1391 ] [ 20:57 ] [ حمید فتخی زاده ]
[ یکشنبه سی و یکم اردیبهشت 1391 ] [ 15:39 ] [ حمید فتخی زاده ]
برای دیدن طرح درس به ادامه مطلب بروید
ادامه مطلب
[ شنبه سی ام اردیبهشت 1391 ] [ 19:22 ] [ حمید فتخی زاده ]

بسمه تعالی

 

موضوع تحقیق:

 

 

به سفارش استاد ارجمند:

 

تهیّه کننده :

 

کارشناسی ارشد علوم تربیتی آ.پ. ابتدایی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر

بهار 1389

 

مقدمه:

آنچه در پیش رو دارید تحقیقی پیرامون نوع طراحی فضای دبستان شهید نامجو شهر ترکالکی از مدارس تابعه ی اداره ی آموزش و پرورش شهرستان گتوند استان خوزستان و مقایسه ی آن با استانداردهای مدارس آموزش ابتدایی شهری می باشد که بنا به سفارش استاد ارجمند سرکار خانم دکتر تصدیقی تهّیه شده است . امید است که مورد تأیید استاد ، و شما دانشجوی عزیز واقع شود               انشاءالله

 

توصیف وضع موجود:

زندگی بشر در طول تاریخ ، همواره شاهد تحوّل و دگرگونی است . و این تحو،لات آنقدر سریع است که به جرأت می توان گفت در هیچ دوره ای گستردگی تحولات و تغییرات همانند عصر کنونی نبوده است. آموزش و پرورش هم همواره بعنوان سر آمد این تحولات بوده و هست . یکی از کانون های توجه علمی به آموزش و پرورش همواره توجه به طراحی فضاهای آموزشی به عنوان عامل اصلی و تأثیر گذار در امر یادگیری تلقی می شود .لذا برنامه ریزان طراحی فضا سعی کرده اند که در جهت استاندارد سازی فضاهای آموزشی گام های موءثری بردارند و با ارائه ی استانداردطراحی فضا های آموزشی بر اساس معیارهای علمی و تجربیات چندین ساله ی مهندسان ، و معماران و برنامه ریزان و دست اندرکاران طراحی فضا و بر اساس فرهگ بومی و شرایط اقلیمی و جغرافیایی توانسته اند مسیر حرکت را فراروی همه ی مجریان امر آموزش قرار دهند . در مجموع گام های زیادی جهت رسیدن به این استاندارد ها برداشته شده ولی هنوز هم مدارسی هستند که فاقد این استاندارد ها بوده که لازم است مجریان و مسئولین دست اندر کار با تلاش و جدیّت بیشتری در جهت رسیدن به این استانداردهای طراحی فضا گام های موءثری بردارند تا در آینده شاهدپیشرفت تحصیلی بیشتر آینده سازان و بالطبع شاهد پیشرفت و شکوفایی و آبادی ایران عزیزمان  باشیم  . انشاأالله

شرح دبستان1 :

دبستان شهید نامجو ترکالکی در سال 1335 در شهر ترکالکی واقع در منطقه ی بخش عقیلی از توابع شهرستان گتوند ، استان خوزستان تأسیس شد . این آموزشگاه دارای مدل کالبدی بوده که عبارتند از ردیف مستقیم و یکنواخت کلاس ها در پلان ، ردیف مستقیم و یکنواخت پنجره ها در نما و راهرو یکنواخت و مستقیم به عرض دو متر در جلو  اتاق ها ، ردیف مستقیم و یکنواخت میزها در آرایش و ترکیب موازی ستون ها و خطوط و اشکال مستطیلی و بعظاَ مربعی کلاس ها و سایر اتاق ها  ، در سه جهت جنوبی ، شرقی و غربی زمینی مستطیلی به مساحت 2790 مترمربع  به شکل مستقیم در مسیر اضلاع با زیر بنای کلی 800 متر ساخته شده اند که ابتدای تأسیس با 6 اتاق و بعدها با توجه به گسترش جمعیت تعداد اتاق ها ی این دبستان به 17 اُ تاق رسیده است 2. نوع ساختمان ها آجری و سقف ها از نوع آجری با تیره آهن پوشیده شده  در ضمن بقیه مساحت زمین، حیاط مدرسه و زمین فوتبال و... است که در قسمت فضای باز به تشریح آن خواهم پرداخت . این آموزشگاه دارای تقریباً 170 دانش آموز پسر است که تقریباً همین تعداد دانش آموز دختر هم در شیفت مخالف دارد که توسط آموزشگاه دخترانه ی عفت با مدیریت مستقل اداره می شود و به طور کلی مدرسه ای نیمه وقت است که جمع کارکنان دو شیفت آن اعم از دخترانه ( عفت ) و پسرانه ( نامجو )  20 نفر اعم از دو مدیر و دو معاون پرورشی و یک سرایدار و یک خدمتگزار و دو مربی پیش دبستانی و 12 معلم با پایه های مستقل می باشد .   

مقایسه ی جزئیات طراحی فضای دبستان با استانداردها ی مدارس ابتدایی شهری3:

قبل از پرداختن به کالبد فیزیکی و مشخصات فضا ی آموزشگاه لازم گفته شود که میزها و نیمکت ها با توجه به ابعاد بدنی و قد دانش آموزان تا حدود 30% آنها مناسب هستند و بقیه با شرایط سنی کودکان متناسب تشخیص داده نشدند و در ضمن بسیار ی از آنها قدیمی و کهنه هستند .

30% مناسب

 

*******************************************************

1-  جهت شناخت اطّلاعات شناسنامه ای آموزشگاه به فرم شماره یک ضمیمه مراجعه فرمایید.

2-   مشخصات کلی آموزشگاه و ارزیابی وضعیت فیزیکی دبستان جهت مطالعه در چهار برگ به شماره های 2-3-4-5 در آخر تحقیق آورده شده است.

3-  همچنین جهت شناخت استانداردهای مدارس ابتدایی شهری به فرم شماره ی 6  مراجعه فرمائید.

 

کلبد فیزیکی :

قاضی زاده ( 1373)فضاهای مورد نیاز مدارس را به دو دسته الف ):فضاهای مسقف (بسته) که شامل (: 1-  فضاهای تدریس شامل کلاس درس ، آزمایشگاه و کارگاه  2- فضاهای پرورشی 3- فضاهای رفاهی و خدماتی و اداری 4- فضاهای ارتباطی، راهروها ، و پله ها ) وب):فضاهای باز(محوطه)که شامل : 1- زمین های ورزشی 2- فضای سبز 3- محل تجمع ، صف جمع ، قدم زدن و تفریح 4- پارکینگ اتومبیل و دوچرخه و..5- راههای ارتباطی بین سطوح مذکور در محوطه  تقسیم کرده که ما بر اساس معیار های ایشان به بررسی فضاهای موجود در دبستان نامجو پرداخته و بر اساس استانداردهای سازمان نوسازی مدارس که در ضمیمه آمده مورد ارزیابی قرار می دهیم .

الف : فضاهای مسقف ( بسته):

1-    کلاس درس آزمایشگاه و کارگاه :

دبستان شهید نامجو 9 اتاق را با حدود 270 متر زیر بنا جهت تدریس بعنوان کلاس درسی اختصاص داده که 7 کلاس درسی و یک کلاس سمعی و بصری و کامپیوتر و یک اتاق برای نگهداری وسایل کمک آموزشی و اتاق معلمان اختصاص داده است که با توجه به استاندارد که 7 اتاق را مناسب می داند فضای زیادی اختصاص داده شده است . از نظر حداکثر ابعاد قابل قبول برای یک کلاس درس که طول 8 متر و عرض 7 متر و حداقل ارتفاع 3 متر گزارش شده اکثر کلاس ها 5*4 یا 6*4 یعنی بیست متری تا 24 متر مربع فضا دارند که باز با استاندارد ها فاصله دارند . نور در این اتاق ها مناسب است و فاصله ی پنجره ها و اندازه ی آنها هم با توجه به استاندارد ها مناسب تشخیص داده شد فقط تنها مشکل، قرار دادن کولر ها در پنجره هاست که هم از تابش نور کم کرده و هم باعث لرزش و سرو صدا در کلاس ها می شوند

دبستان مکانی اختصاصی بعنوان آزمایشگاه یا کار گاه ندارد فقط یک اتاق 6*4 بعنوان اتاق نگهداری از وسایل کمک آموزشی و کمد معلمان و نگهداری تغذیه مثل شیر هاست

 

 

2-   فضاهای پرورشی :

یکی از عوامل بسیار موءثر در انجام صحیح فعالیت های پرورشی وجود شرایط محیطی مناسب است که فضاهای پرورشی در مدارس شامل : کتابخانه ، نماز خانه ، اتاق مربی پرورشی ، اتاق مشاور ، اتاق بهداشت و کمکهای اولیه و سالن چند منظوره می باشد. که به تشریح هر کدام می پردازیم :

نماز خانه : استاندارد های نمازخانه در مدارس ابتدایی باید دارای گنجایش 30% دانش آموزان را داشته باشد درب ورودی با زیبایی هرچه تمام تر و بطور ثابت با نام نماز خانه تزئین گردد و محراب مناسبی برای تعیین قبله ساخته شده و تجهیزات داخلی نماز خانه طوری باشد که بعنوان سالن چند منظوره استفاده شود . با توجه به این معیار ها دبستان نامجو از نظر متراژ 40 متر مربع است که 84 متر را مناسب دانسته اند درب ورودی مناسب نبوده و مشخص کننده ی نماز خانه نمی باشد ولی وضعیت داخلی آن مناسب تشخیص داده می شود . .

کتابخانه : قاضی زاده (1373) یک کتابخانه را اینگونه بیان می کند : کتاب ها در قفسه ی باز در یک سالن مطالعه و در دسترس کودکان قرار گرفته قسمت مطالعه ی جمعی با انفرادی جدا بوده دارای تهویه نور کافی و در مکان پر سرو صدا نباشد . و برای این آمار یک اتاق 21 متری را مناسب دانسته اند . دبستان نامجو فاقد چنین کتابخانه ای است ولی در کلاس های درسی یک کمد به ابعاد یک متر مربع برای کتابخانه قرار داده شده که از نظر دسترسی معلم به کتاب ها مناسب است .

اتاق مربی پرورشی ، اتاق مشاور و اتاق بهداشت و کمک های اولیه : با توجه به استاندارد آمار این دبستان نیاز به یک مربی پرورشی و 21 متر مربع اتاق مربی و 12 متر مربع برای اتاق بهداشت و کمک های اولیه دارد که طبق وضع موجود دبستان نامجو یک مربی پرورشی دارد و تایم دخترانه هم یک مربی جمعاً دو مربی هستند ولی فاقد هرگونه اتاق های مذکور بوده و برای کارهایشان از اتاق مدیر استفاده کرده و یک جعبه کوچک بعنوان جعبه کمک های اولیه در حیاط مدرسه آویزان است .

سالن چند منظوره : این سالن برای برگزاری امتحانات ، اجتماعات ، فیلم و سخنرانی و احیاناً ورزشی و همچنین نماز استفاده می شود . که استاندارد سازمان نوسازی این سالن را 55-65 متر مربع مناسب می داند . دارای سکوی3*5 متری و ارتفاع 65 تا 90 سانتی متری  به منظور نمایش یا سخنرانی بوده وکف آن شیب دار نبوده و عایق کاری شده وبرای  سقف آن از  اگوستیک و مواد مشابه استفاده شده و برای بدنه و سقف از رنگهای روشن و زنده و برای کف خاکستری مناسب است ونور کافی به آن بتابد ( قاضی زاده ،1373) این آموزشگاه فاقد چنین مکانی است ولی مدیریت این دبستان یک اتاق معمولی به ابعاد 4*14 متر مربع تقریباً 70 متر مربع برای این کار اختصاص داده که هم بعنوان انباری و هم بعنوان برگزاری امتحانات استفاده کرده و و با نصب یک سکو در حیاط مدرسه برای اجتماع و سخنرانی و بعضی وقت ها از نماز خانه برای این کارها استفاده می کند.  

 3-فضاهای اداری رفاهی و خدماتی :

اداری: شامل اتاق مدیر ، اتاق معاون یا معاونین ، اتاق معلمین و اتاق های اداری ( کارمندان مالی بایگانی ) می باشد . که برای آمار زیر 180 نفر دانش آموز یک اتاق 12 متر مربعی برای مدیر و یک اتاق 16 متر مربعی برای معاون و امور دفتری و یک اتاق 16 متر مربعی برای معلمان اختصاص داده شود . و اما این آموزشگاه ازیک اتاق 24 متری هم برای مدیر و هم معاونت و هم دفتر دار و هم معلمین استفاده می کند . و تایم مخالف هم همین طور از یک اتاق جداگانه برای همه ی موارد ذکر شده استفاده می کنند.

رفاهی و خدماتی: شامل خانه معلم در مدارس ابتدایی( که دارای حمام و اتاق استراحت و در کنار آبدار خانه  باشد ) آبدارخانه موتور خانه سرویس های بهداشتی کارکنان در داخل ساختمان و دانش آموزان در محوطه رختکن سرایداری بوفه و انباری ( قاضی زاده 1373)

چون دبستان مذکور شهری است فاقد خانه ی معلم است که طبیعی می باشد .

آبدار خانه که 4 متر فضا را مناسب دانسته اند ( برای آمار زیر 180 دانش آموز ) این دبستان از یک اتاق 6 متری هم بعنوان آبدار خانه و هم بعنوان تعاونی مدرسه استفاده می شود و چون فضای مناسبی نیست در اتاق مدیر هم برای این کار استفاده می شود و سرویس بهداشتی معلمان هم وجود ندارد و یک توالت معمولی غیر بهداشتی دارد که کسی از آن استفاده نمی کند که بر اساس آمار مدرسه دو سرویس بهداشتی باید با 8 متر مربع زیر بنا وجود داشته باشد . مدرسه دارای 5 توالت است که تقریباً کاشی کاری بوده و دستشویی از آبخوری جدا بوده و وضعیت مناسبی دارند .البته طبق استاندارد می بایست برای هر 25 دانش آموز دختر یک چشمه توالت  و برای هر 40 نفر دانش آموز پسر یک چشمه توالت ساخته می شد که پایین تر از حد استاندارد است  مکانی به عنوان رخت کن دانش آموزان که هر کدام کمد مخصوص داشته باشند وجود ندارد و بچه ها در کلاس لباس های ورزشی را تعویض کرده و می پوشند .

سرایداری و انبار و بوفه مدرسه : ساختمان سرایداری در ضلع جنوبی مدرسه به مساحت 90 متر مربع و دارای سه اتاق است که نسبت به استاندارد آن که 50 متر در نظر گرفته اند تقریباً دو برابر است .

جهت نگهداری لوازم وتجهیزات مثل میز و نیمکت های مستعمل و بخاری و .... انباری به مساحت 4-3 متر مربع برای هر کلاس باید در نظر گرفت که در این مدرسه با توجه به آمار 350 دانش آموز در دو شیفت چیزی حدود 40 متر لازم است که در این دبستان این مقدار در نظر گرفته شده است . البته مکان آن مناسب نیست.

بوفه ی مدرسه هم 6 متر مربع است که فضای استاندارد 4 متر مربع در نظر گرفته اند ولی تها ایراد وجود آبدارخانه و بوفه دریک مکان 6 متری برای هر دو قسمت بسیار کم است .

4-فضاهای ارتباطی- راهروها و پله ها  چون ساختمان هم کف است پله وجود ندارد فقط در ضلع جنوبی ساختمانها از کف حیاط حدود 50 سانتی متر بلندترند که با توجه به وجود کلاس پیش دبستانی ها در این قسمت این ارتفاع بدون وجود پله مشکل ایجاد می کند که نیاز است پله ای ولو سه ردیف گذاشته شود تا مشکل رفع شود .

     راهرو ها : چون کلاس ها هم کف و در یک ردیف مستقیم هستند نیازی به استاندارد راهرو وجود ندارد . اگر چه ایوان ها ی جلوی اتاق ها شبیه راهرو ها عمل می کنند

نگاه کلی به طراحی فضای دبستان و مقایسه آن با استاندارد های نوسازی

 

 

 

 


ب) فضا های باز ( محوطه ) :

1- زمین های ورزشی  با توجه به فعالیت های هر دوره ، مساحت لازم برای فضای بازی تعیین می شود . در مقطع ابتدایی حداقل فضای مورد نیاز برای ورزش به اندازه ی سطح زمین مینی والیبال ( 136) متر مربع است ( اداره کل نوسازی استان اصفهان ،1382) در صورتی که مقدار کل حیاط مدرسه تقریباً 1200 متر مربع به عنوان حیاط و زمین ورزشی از آن استفاده می شود البته از نظر محل استقرار اصلاً مناسب نیست زیرا سرو صداهای ناشی از بازی و پرت شدن توپ به دیوار ها و ورود توپ به کلاس های دیگر باعث ایجاد مزاحمت شده و از طرفی چون زمین سیمان شده است لذا برای بازی کودکان بسیار خطرناک بوده و با هیچ معیار طراحی ساز گار نیست .

2- فضای سبز : فضای سبز با تولید اکسیژن و افزایش رطوبت و کاهش گرمای تابشی ، باعث لطافت هوا شده و مانند تهویه کننده عمل می کنند . و از وزش بادهای شدید منطقه ای و گرد و غبار و سرو صدا محافظت کرده و از نظر جلوگیری از خیرگی نور و تأمین محیط زیبا ، دارای عملکرد روانی قابل توجهی می باشد . که به ازای هر دانش آموز 3% تا 5% متر مربع فضا توصیه می شود . که دبستان نامجو با آمار حدود 150 نفر 75 متر مربع فضای سبز نیاز دارد که این فضا در تمام ضلع شمالی کشیده شده و می توان گفت که فضای سبز تقریباً دو برابر استاندارد است یعنی 150 مترمربع .

3- محل تجمع و صف جمع : این فضا باید جلوی ساختمان آموزشی بوده تا محل اجرای مراسم صبحگاهی و سخنرانی باشد که سطح مورد نیاز به ازای هر دانش آموز در مقطع ابتدایی 1 تا 6/1 متر مربع که با توجه به آمار دبستان حدود 200 متر مربع لازم است که در دبستان به همین مقدار است .

4- پارکینگ وسایل نقلیه : چون حیاط مدرسه به زمین ورزشی هم اختصاص داده شده لذا احتمال اینکه توپ به وسایل نقلیه بخورد زیاد است لذا معلمان سعی می کنند وسایل نقلیه خود را در کنار خیابان مقابل درب مدرسه پارکینگ نمایند ولی فضایی حدود 100 متر مربع برای این امر مشخص شده است . که استاندارد آن 150 متر مربع است

5- راه های ارتباطی : این فضاها همان سطوح غیر استفاده در محوطه و راههای ارتباطی بین سایر فضاهاست که در حدود 10% مجموع فضاهای فوق الذکر را در بر می گیرد . و آموزشگاه نامجو این فضاهای ارتباطی  را به خوبی داراست

 

فضاهای باز دبستان و مقایسه ی آن با استاندارد ها ی سازمان نوسازی مدارس شهری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مکان و محل استقرار : استقرار فضاهای آموزشی از یکسو به لحاظ تأثیراتی که بر کمیت و کیفیت آموزش و کالبد بافت شهر و یا روستا می گذارد از سوی دیگر به جهت بار مالی زیاد ، شایسته ی بررسی گسترده ای می باشد . لذا تعیین معیارهای مناسب برای مکان یابی فضاهای آموزشی امری الزامی است . از این رو مدرسه باید حداقل 500 متر از جاهای پرصروصدا ، کارخانجات ، خطوط راه آهن ، وشاهراه ها ، بیمارستان ها ، قبرستان ، کشتارگاه ، دامداری ، مرغداری، دباغخانه ، محل انباشت زباله و کود ، مراکزی که ایجاد صرو صدا ، دود ، بو ، گرد وغبار ، و... دور باشد. ( حلم سرشت ، دل پیشه ، 1377)  پس برای ایجاد فضای معماری مطلوب و دارای عملکرد صحیح باید عواملی چون صوتی ، نوری و آب و هوایی را در نظر گرفت و دبستان مورد تحقیق کلیه ی شرایط مطلوب از نظر مکانی را داراست و در یک جمله می توان گفت شرایط مطلوب مکنی را دارد ولی امسال یک دکل مخابراتی در کنار مدرسه ایجاد کرده اند که می تواند خطر آفرین باشد و جای بررسی دارد .

رنگ فضای آموزشی :  در مورد تءثیر رنگ ها بر حالات روحی افراد بر کسی پوشیده نیست و هیچ کس نمی تواند و جود رنگها در زندگی را بی تأثیر یا انکار کند . قاضی زاده در کتاب اصول و معیارهای طراحی فضاهای آموزشی توصیه می کند که سطوح دیوارهای کلاس از رنگ مات انتخاب شود تا از خیرگی حاصل از انعکاس نور جلوگیری کند. و همواره در فضا  ی آموزشی باید از رنگهای آبی کمرنگ ، کرم ، سبز خیلی کمرنگ ، و سفید بیشتر استفاده کرد . سطح کف کلاس ها را سفید ، خاکستری و به رنگ چوبی مناسب می داند و رنگ سطوح میز و نیمکت را مات و رنگ تخته را سبز پیشنهاد می کند. که در دبستان نامجوتا حدود رعایت شده ولی رنگها کهنه و قدیمی شده اند که نیاز به رنگ آمیزی مجدد احساس می شود .

از نظر میزان سرانه اختصاص داده شده به مدارس هم استاندارد ها رعایت شده است و مدیر مدرسه رضایت دارد ولی با توجه به تورم موجود در کشور نیاز به مبلغ بیشتر برای هر دانش آموز را مناسب تر می داند .

نتیجه گیری : با توجه به آنچه گفته شد و بافت فرسوده ی کلاس ها و مدرسه نیاز است که مسئولین به طور کلی مدرسه را تخریب کرده و یک مدرسه نو در این مکان بر اساس معیار ها و استاندارد سازمان نو سازی بسازند . امید آست که در آینده ای نزدیک شاهد این تحول و دگرگونی باشیم   انشاء الله

در پایان از کلیه ی کسانی که در امر این تحقیق مرا یاری نمودند از جمله مدیریت دبستان نامجو و دبستان عفت تشکر و قدردانی می شود . امید است مورد تءیید استاد معظم خانم دکتر تصدیقی و شما دانشجویان عزیز واقع شده باشد و   والسلام

 

حمید فتحی زاده

کارشناسی ارشد علوم تربیتی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر

بهار 1389

[ شنبه سی ام اردیبهشت 1391 ] [ 18:20 ] [ حمید فتخی زاده ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

آرشيو مطالب
امکانات وب